ӨМНӨГОВЬ АЙМГИЙН ТУХАЙ

2016 оны 11 сарын 11

Өмнөговь аймгийн тухай

Засаг захиргааны нэгж:

Өмнөговь  аймаг нь 165,0 мянган хавтгай дөрвөлжин километр нутаг дэвсгэртэй, 15 сум, 59 багтай. Аймгийн төв Даланзадгад хот.

Хүн ам:

Өмнөговь аймаг нь 2018 оны жилийн эцэст 68114 хүн амтай болж 2017 оны жилийн эцсийн хүн амын мэдээнээс 3,7 хувиар буюу 2469 хүнээр өслөө. Нийт хүн амын 50,3 хувь эрэгтэйчүүд, 49,7 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлж байна. Хөдөлмөр эрхлэх насаар нь ангилвал 32,7 хувийг 0-15 насны хүүхэд, 61,4 хувийг 16-59 насны, 5,9 хувийг 60-аас дээш насны хүн ам эзэлж байна. Өрхийн тоо 21983 болж өмнөх оноос 609 өрхөөр буюу 3,3 хувиар өссөн дүнтэй байна.

Газар нутаг:

Өмнөговь аймаг нь Монгол улсын хамгийн өмнөд хэсэгт оршдог бөгөөд урд талаараа БНХАУ-тай, баруун талаараа Баянхонгор, баруун хойд хэсгээр Өвөрхангай, хойд талаараа Дундговь, зүүн талаараа Дорноговь аймгуудтай тус тус хиллэн оршино.

Аймгийн төв Даланзадгад хот нь Улаанбаатар хотоос 560 км зайтай. Монгол улсын хэмжээнд хамгийн том 165,0 мянган кв.км нутаг дэвсгэртэй ба хүн амын суурьшил сийрэг  3,4 квадрат километр нутагт 1 хүн, 13,2 квадрат километр нутагт 1 өрх ноогдон хүн ам суурьшиж байна.

Хөдөө аж ахуй:

2018 оны эцэст 5951 малчин өрх байгаа нь өнгөрсөн оноос 132 өрхөөр өссөн байна. Аймгийн хэмжээнд 476 мянгат малчинтай болсон байна. Хамгийн олон малтай сумаар Номгон 262292, Ханхонгор 236686, Мандал-Овоо сум 209916, Манлай сум 205418, Булган сум 205265 толгой мал тус тус тоолуулсан байна. Малын таван төрлөөр нь авч үзвэл тэмээгээр Ханбогд сум 30431, адуугаар Манлай сум 12519, үхрээр Ханбогд сум 5022, хониор Манлай сум 70684, ямаагаар Номгон сум 202926 толгойгоор тус тус тэргүүлж байна. Ханбогд сум нь тэмээн сүргээрээ аймагтаа болон улсад тэргүүлж байна. 2018 онд нийт мал 2,598,440 толгой болсон нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 55,9 мянган толгойгоор буурсан үзүүлэлттэй байна. Үүнээс тэмээ 11049, хонь 17432 толгойгоор тус тус өссөн, адуу 2107, үхэр 133,  ямаа 82189 толгойгоор тус тус буурчээ.

Газар тариалангийн салбарт 253,1 га талбайд тариалалт хийсний 71,1 га талбайд төмс, 145,9 га талбайд хүнсний ногоо, 36,1 га талбайд тэжээлийн ургамал тариалснаас 571,6 тонн төмс, 1050,2 тонн хүнсний ногоо, 229,7 тонн тэжээлийн ургамал хураажээ.

Боловсрол

Аймгийн хэмжээгээр 2018-2019 оны хичээлийн жилд ерөнхий боловсролын төрийн хэвшлийн 22 сургууль үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд 431 бүлэгт өдрийн ангийн 12109 сурагчид хамрагдан суралцаж байна. Энэ хичээлийн жилд аймгийн хэмжээнд 20 дотуур байранд 881 хүүхэд амьдарч байгаагийн 56,2 хувийг эмэгтэй сурагчид эзэлж байна. Төрийн хэвшлийн ЕБС-д 605 багш ажиллаж байна. СӨБ олгох 29 төрийн өмчийн цэцэрлэгийн нийт 164 бүлэгт 5421 хүүхэд хүмүүжиж байна. Энэ хичээлийн жилд СӨБ-д 330 ажиллагчид ажиллаж байгаагийн 47,2 хувь нь буюу 156 үндсэн багш ажиллаж байна. 2018-2019 оны хичээлийн жилд Политехникийн коллежид 376 суралцагсад суралцаж байгаагийн 34,3 хувь нь эмэгтэй суралцагчид байна.

Эрүүл мэнд

Аймгийн хэмжээгээр эрүүл мэндийн байгууллага 94 ажиллаж байгаагаас улсын төсвийн эмнэлэг 17, өрхийн эмнэлэг 4, цэргийн ангийн 3 эмнэлэг, хувийн эмнэлэг 25, хувийн эмийн сан 27, эргэлтийн эмийн сан 14, эм ханган нийлүүлэх төв 4 тус тус ажиллаж байна. Эрүүл мэндийн салбарт 189 их эмч, 362 дунд мэргэжилтэн ажиллаж байна. 2018 оны эхний 12 сарын байдлаар аймгийн хэмжээгээр 1536 эх амаржиж, 323 хүн нас барсан нь урьд оны мөн үеэс төрөлт 18,4 хувиар, нас баралт 34,9 хувиар тус тус өссөн үзүүлэлттэй байна. Аймгийн хэмжээнд оны эхний 12 сарын байдлаар 0-1 насны хүүхдийн эндэгдэл 23 гарсан нь өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 10,0 хувиар, 1-5 насны хүүхдийн эндэгдэл 2 гарсан нь өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 60,0 хувиар тус тус буурсан байна. 

Уул уурхай:

Өмнөговь аймаг  ашигт малтмалын 80 гаруй орд, 200 гаруй илрэлтэйгээс  Тавантолгой, Оюу толгой, Нарийнсухайт  стратегийн ач холбогдолтой 3 томоохон орд  газарт тогтоогдож нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд  Оюутолгой, Тавантолгой, Эрдэнэс таван толгой, Энержи ресурс, Мөнх ноён суварга, Дун юань, Олон овоот гоулд, Зөв зүг, МАК, Чинхуа-Мак-Нарийн сухайт, Саус гоби сэндс, Өсөх зоос, Терра энержи, Жавхлант орд зэрэг 14 компаниуд ашигт малтмалын олборлолтын үйл ажиллагаа явуулж байна.      

Уур амьсгал:

Байгаль цаг уурын хувьд эрс тэс эх газрын уур амьсгалтай, өвөлдөө -20-30 градус хүртэл хүйтэрдэг, дулааны улиралд халуун нь 30-38 градус, салхины хурд 5-15 м/сек,  заримдаа 34-45 м/сек хүрдэг,

Аялал жуулчлал:

-          Аймгийн төвөөс баруун зүгт 220 км Сэврэй сумын нутагт 800 м өндөр, 150 км үргэлжилсэн Хонгорын голын үзэсгэлэнт элсэн уул,

-          Монгол улсын алдарт 33 говийн нэг хэсэг болох хэдэн арван км өргөн Галба, Борзон, Зээмэг, Заг сүүжийн алдарт их говиуд,

-          50-120 сая жилийн тэртээ амьдарч байсан эртний үлэг гүрвэлийн чулуужсан яс, өндөг, чулуужсан мод зэрэг палентологийн олдворууд олдсон Булган сумын нутагт байдаг  Баян заг

-          дэлхийд ховорт тооцогдох Нэмэгт, хэрмэн цав, Шаригийн ганга, Бүгийн цав, зэрэг байгалийн тогтоц бүхий үзэсгэлэнт газрууд, онгон зэрлэг байгаль,

-          Хутагт Данзанравжаагийн байгуулсан  энергийн төв болох Дэмчогийн хийд

-          Аймгийн хамгийн баруун сум болох Гурвантэс сумын нутагт байдаг Хэрмэн цав

-          Аймгийн  хамгийн зүүн сум болох Манлай сумын нутагт байдаг үлэг гүрвэлийн чулуужсан мөр

-          Дэлхийд ховордсон ан амьтан, ховор төрлийн ургамлаараа гадаадын жуулчин, аялагчдын сонирхлыг ихээхэн  татаж байна.

 

 


Холбоотой мэдээлэл: